Şirket Sahiplerinin Çoğu Yapay Zekâyı Yanlış Kullanıyor

Son bir yılda şirket sahipleriyle yaptığım neredeyse her görüşmede aynı cümle geçiyor: "Biz de yapay zekâyı kullanmaya başladık."

Sonra ne yaptıklarını soruyorum. Cevap genellikle şu oluyor: birkaç kişi ChatGPT'ye üye olmuş, sosyal medya metinlerini oradan yazdırıyorlar, bazen e-postaları düzelttiriyorlar.

Bu kötü bir şey değil. Ama bunun adı yapay zekâ kullanmak değil. Bunun adı yeni bir uygulamayı denemek.

Aradaki farkı görmeyen şirketler önümüzdeki birkaç yıl içinde ciddi bir sürprizle karşılaşacak. Çünkü rakipleri aynı teknolojiyle çok daha derin bir şey yapıyor olacak.

Araç kullanmakla sistem kurmak arasındaki fark

Bir şirkete faks makinesi geldiğinde de benzer bir dönem yaşandı. Önce herkes "biz de aldık" dedi. Sonra bir grup şirket süreçlerini faksa göre yeniden kurdu ve sipariş alma süresini günlerden saatlere indirdi. Fark yaratan makine değildi, makineye göre yeniden tasarlanmış süreçti.

Yapay zekâda da durum aynı.

• Araç olarak kullanmak: Bir çalışan, bir işi yaparken zaman kazanmak için yapay zekâdan yardım alır. Kazanç kişiseldir, dağınıktır, o kişi ayrılınca kaybolur.
• Sistem olarak kurmak: Şirketin tekrar eden bir süreci, yapay zekâ dâhil edilerek baştan tasarlanır. Kazanç kurumsaldır, ölçülebilir ve kalıcıdır.

Birincisi haftada birkaç saat kazandırır. İkincisi maliyet yapınızı değiştirir.

Somut bir örnek vereyim. İki e-ticaret şirketi düşünün, ikisi de yapay zekâ kullanıyor.

Birincisi ürün açıklamalarını yapay zekâya yazdırıyor. Ayda birkaç saat kazanıyor, bu güzel.

İkincisi iade taleplerini otomatik sınıflandırıyor, hangi üründe hangi sebeple iade geldiğini haftalık raporluyor, en çok iade alan üç üründe görsel ve beden tablosunu değiştiriyor. Altı ay sonra iade oranı düşüyor, kargo maliyeti düşüyor, marjı artıyor.

İkisi de "yapay zekâ kullanıyoruz" diyor. Ama biri metin yazdırdı, diğeri kâr marjını değiştirdi.

Yanlış kullanımın üç kalıbı

1. Oyuncak aşaması: "Denedik, fena değil"

Şirkete yeni bir araç girer, birkaç kişi heyecanlanır, bir hafta yoğun kullanılır, sonra unutulur. Kimse hangi işi ne kadar hızlandırdığını ölçmemiştir, dolayısıyla kimse devam etmek için bir sebep bulamaz.

Bu aşamada takılan şirketler, altı ay sonra "yapay zekâ bize pek bir şey katmadı" der. Katmadı, çünkü hiçbir yere bağlanmadı.

2. Tek kişilik kahramanlık

Şirkette meraklı bir kişi vardır. Kendi işini yapay zekâyla ciddi biçimde hızlandırmıştır, harika şeyler yapar. Ama yaptığı hiçbir şey yazılı değildir, kimseye devredilmemiştir, şirketin süreç haritasında yer almaz.

O kişi ayrıldığı gün, şirketin "yapay zekâ dönüşümü" de ayrılmış olur.

3. Süreç düzeltilmeden yapılan otomasyon

En pahalı hata budur. Bozuk bir süreci otomatikleştirirseniz, elde ettiğiniz şey daha hızlı bozulan bir süreçtir.

Müşteri taleplerine geç dönüyorsanız ve sorunun kaynağı taleplerin hangi ekibe gideceğinin belirsiz olmasıysa, yapay zekâyla otomatik cevap yazmak sorunu çözmez. Sadece yanlış adrese daha hızlı cevap gitmesini sağlar.

Teknoloji, düzensizliği çözmez. Düzensizliği hızlandırır.

Dijital dönüşüm çalışmaları neden başarısız oluyor?

Şirketlerin dijital dönüşüm girişimlerinin büyük çoğunluğu hedefine ulaşmadan sönümleniyor. Sebebi genellikle yazılım seçimi değil.

Sebep şu: dönüşüm bir teknoloji projesi gibi ele alınıyor, oysa bir alışkanlık projesi.

Yeni bir sistem alırsınız. Ekip eski yöntemi bırakmaz. Bir süre iki sistem paralel çalışır. Sonra yeni sistem "işe yaramadı" diye rafa kaldırılır ve fatura teknolojiye kesilir.

Yapay zekâda bu risk daha da yüksek, çünkü araç çok kolay erişilebilir. Kolay erişilen şey kolay terk edilir.

Son söz

Yapay zekâdan kalıcı fayda elde etmek için yeni araçlar denemekten önce süreçleri seçmek, ölçmek ve kurumsal bir sisteme dönüştürmek gerekir.

Şirketinizin yapay zekâya hazır olup olmadığını görmek ister misiniz?
Yapay Zekâ Çağında FİT Şirket eğitimiyle güçlü ve gelişime açık alanlarınızı değerlendirebilirsiniz.